آموزش مهارت حل مساله به کودکان

یکی از مهارتهای مهم زندگی، حل مساله است. حل مساله یک فرآیند ساختار یافته و هدفمند برای رفع یک مانع یا دست یابی به اهداف بالاتر است.

مهارت های حل مساله بصورت خلاصه در چند مرحله قابل پیگیری هستند. گام اول شناسایی درست صورت مساله است. در این مرحله، بسیار مهم است که احساسات والدین در مورد فرزندشان باعث انکار صورت مساله نشود. در این مرحله نه تنها باید یک مساله بلکه باید حیطه های مختلفی که در آن مشکل وجود دارد شناسایی شده و نوشته شوند. در گام بعدیِ همین مرحله باید مسائل و مشکلات در حیطه های مختلف شناسایی شوند.

در مرحله ی دوم از حل مساله بهتر است به همراه فرزندمان الویتهای مسائلی را که باید به آن بپردازیم مشخص کنیم. در الویت بندی مسائل، توجه به اهمیت و فوریت آن ها مهم است. بر اساس این دو اصل، ۴ دسته مسائل مهم و فوری، مهم و غیر فوری، غیر مهم و فوری و غیر مهم و غیر فوری وجود دارد. اگر الویت بندی مسائل به درستی انجام نشود ممکن است حل مسائلی که بسیار مهم و فوری هستند به تعویق بیفتد و مشکلات دیگری ایجاد کنند.

گام بعدی در حل مساله، شناسایی راه حلهای ممکن است. برای شناسایی راه حلهای ممکن پیشنهاد می شود از روش بارش فکری استفاده شود؛ یعنی والد و کودک به همراه یکدیگر به راه حلهای مختلف بیندیشند. این گام، از گام های مهم در سلامتی روان و شادکامی است. هر چه فرد در زندگی به راه حلهای بیشتری برسد با بن بست های کمتری مواجه می شود.

بعد از نوشتن راه حل های مختلف باید به ارزیابی تک تک راه حل ها بپردازیم. در این مرحله در یک جدول با دو ستون سود و زیان ها یا به عبارت بهتر پیامدهای هر راه حل نوشته شود. بر حسب این جدول، از بین راه حلهای مختلف، راه حلی که در گذر زمان بیشترین سود و کمترین پیامد منفی را دارد، انتخاب می شود. در مرحله ی بعد، راه حل را به همراه یک کودک عملیاتی می کنیم. حالا مرحله ی عمل کردن فرا رسید. بعد از این مرحله، مجددا راه حل بازبینی می شود و در صورت نیاز چه بسا تغییر کند. قصه و بازی در آموزش مهارتهای زندگی من جمله کلیدهای اصلی هستند. حباب فکر، کلاه فکر و ستونهای سود و زیان را در آموزش این مهارتها مدنظر قرار دهید.

دکتر فرحناز کیان ارثی، روانشناس

ارســال دیــدگــاه